در حال بارگذاری ...

ارائه نرم‎افزار به عنوان یک سرویس

ارائه نرمافزار به عنوان یک سرویس[1]

مقدمه

 امروزه از نرمافزار در همه جا استفاده می شود و نرمافزارهای کاربردی می توانند به ایجاد روابط خوب با مشتریان کمک کنند. از این رو، سالهاست که شرکت های مختلف، نرمافزارها را بر روی زیرساختهای داخلی و شبکه های کامپیوتری خود اجرا می کنند. در سال های اخیر، بسیاری از فروشندگان و مشتریان به تهیه نرمافزار به عنوان یک سرویس روی آورده و خرید سنتی مجوز نرمافزار را کاری قدیمی محسوب می کنند. نرمافزار به عنوان یک سرویس یا SAAS  مدلی از ارائه نرمافزار کاربردی توسط فروشنده است که یک نرمافزار کاربردی را تحت وب تولید کرده و آن را برای استفاده مشتریان خود بر روی اینترنت میزبانی و اجرا می­کند. مشتریان نیازی به خرید مجوز[2] نرمافزار یا تجهیزات زیرساختهای اضافی ندارند و برای استفاده از این نرمافزار به طور معمول فقط هزینههای دورهای (ماهانه یا سالیانه) پرداخت می کنند. به گفته شرکت تحقیقاتی پیشرو گارتنر، بازار SaaS در سال 2012 به 14.5 بیلیون دلار رسید و این رشد در سال 2015 به 22.1 بیلیون دلار افزایش خواهد یافت و این در حالی است که رشد نرمافزار با مجوز نسبتا مسطح باقی مانده است. افزایش تقاضا برای SaaS را می توان به دلیل پایین آوردن هزینه های IT ، کاهش نیاز به تجهیزات و افزایش نوآوری در کسب و کار قلمداد کرد.

 

  ارائه نرمافزار به عنوان سرویس چیست؟

دو روش برای استفاده از نرمافزار وجود دارد. یکی از این روش­ها خرید نرم­افزار است، در هنگام خرید نرمافزار مجوز فعالکردن نرمافزار، همراه با بسته نرمافزاری در اختیار خریدار قرار می­گیرد. در این روش امکان نصب و استفاده از نرم­افزار به دفعات متعدد وجود دارد و به عبارتی می­توان گفت خریدار صاحب نرمافزار است. در این روش کاربر اگر به دلایلی سیستمعامل  سیستم خود را عوض کند باید نرمافزار را مجددا نصب کند و فقط روی همان سیستمی که نرمافزار نصب شده است امکان استفاده از نرمافزار وجود دارد. روش دوم برای دسترسی و امکان استفاده از نرمافزار، استفاده از نرمافزار در بستر اینترنت می­باشد. در این روش با پرداخت هزینه به ارائه دهندگان سرویس  SaaS نرمافزار مورد نیاز خود را برای یک دوره معین خریداری می­کنید. در این روش نرمافزار روی سیستم شما نصب نیست و شما در بستر اینترنت از آن استفاده می­کنید و دیگر با تغییر سیستمعامل نیازی به نصب مجدد نیست و همچنین از طریق لوازم جانبی دیگری مانند: تلفن همراه و تبلت نیز می­توانید به نرمافزار دسترسی داشته باشید.

به طور خلاصه میتوان گفت SaaS فناوری  است که امکان دسترسی از راه دور به یک نرمافزار و دیگر امکانات نرمافزار را از طریق یک سرویس بر پایه وب فراهم می­آورد. فناوری SaaS به کاربران و بویژه سازمان­ها امکان می­دهد که به جای خرید نرمافزارهای کاربردی خود با هزینه ماهانه کمتری از طریق اینترنت به آنها دسترسی داشته باشد. همچنین به دلیل دسترسی از راه دور به نرمافزار مورد نظر دیگر نیاز به صرف هزینه برای ذخیره سازی و خرید تجهیزات و سختافزار جانبی نخواهد بود. این فناوری میتواند کاربر را از هزینههای جانبی دیگر نظیر راهاندازی تعمیرات و نگهداری و بهروزرسانی بی نیاز کند .

 

 

 

 مشخصه ها

ویژگی های مدل سرویس  SaaS:

  1. در دسترس بودن نرمافزار در اینترنت
  2.  هزینه مجوز استفاده نرمافزار بنا به مدت استفاده پرداخت می­شود.
  3. نرمافزار توسط فروشنده بنا به مکانی که در حال اجرا است، پشتیبانی می­شود.
  4. برنامه های SaaS از نظر هزینه مقرون به صرفه ترند زیرا سمت کاربر نیاز به هیچ پشتیبانی ندارند و براساس تقاضا در دسترس­اند و کم یا زیاد می‎شوند.
  5. به صورت خودکار به روز رسانی می­شوند و ارتقا می­یابند.
  6. با  اشتراک داده، چندین کاربر می­توانند یک نسخه را همزمان استفاده کنند.

معماری
راه­ حل­های SaaS اکثرا بصورتی هستند که همزمان چند مشتری یا کاربر بتوانند استفاده کنند .با استفاده از این مدل یک نسخه از برنامه با یک پیکربندی خاص از نظر سخت افزار, شبکه و سیستمعامل برای همه­ی مشتریان قابل اجراست. البته تعداد مشتریان نیز بسته به مقیاس پذیری نرمافزار متغیر است.

در این معماری گاهی اوقات برای اینکه نسخه جدید نرمافزار را تست کنند آن را برای یکسری از مشتریان با کسب اجازه از آنها اجرا می­کنند و اگر برنامه نسخه جدید به درستی کار کرد آن موقع نسخه جدید را برای همه­ی مشتریان اجرا می­کنند. این کار در برنامه های سنتی به این­صورت بود که هر مشتری باید Beta Version جدید را برای خود بصورت فیزیکی نصب می­کرد که این­کار هم زمان­بر بود و هم هزینه­بر، البته در مقابل راه حل هایی از SaaS هم وجود دارد که برنامه را فقط برای یک مشتری اجرا می­کنند و نه بطور هم­زمان برای چند مشتری که آن هم در نوع خود محاسنی دارد:

  • قدرت بیشتر نرمافزار: با توجه به این که نرم‎افزار نرمافزار فقط برای یک مشتری به اجرا درآمده است، فقط یک مشتری به تنهایی از تمام منابع سخت افزاری و نرمافزاری استفاده می­کند.
  • هر مشتری می­تواند چند سرویس را با پیکربندی­های سفارشی بخرد در نتیجه هزینهای که پرداخت می­کند دقیقا مطابق با نیاز او از نظر سختافزاری و نرمافزاری بوده و هزینه­های اضافی پرداخت نمی­کند.

مزایای استفاده از SaaS

  1. ابزارهای نرمافزاری نسبتا کمتر
  2. استفاده کارآمد از مجوزهای نرمافزار
  3. داده و مدیریت متمرکز شده
  4. مسئولیت مدیریت نرمافزار توسط ارائه دهنده
  5. راه حل های چندمستاجری ( Multitenancy)[3]
  6. کاهش هزینه
  7. صرفه جویی در زمان
  8. امکان دسترسی و اجرای برنامه از طریق موبایل و تبلت

 

ابزارهای نرمافزاری نسبتا کمتر

اجرای برنامه های SaaS به نصب نرمافزارهای سمت مشتری کمتر نیاز دارد و به صورت مستقل می­باشد که این خود مزایای زیر را به همراه دارد :

  • عدم نیاز به بسته های نرمافزاری پیچیده در سمت مشتری
  • کاهش یا از بین رفتن ریسک پیکربندی در سمت مشتری
  • کاهش هزینه توزیع

استفاده کارآمد از مجوز های نرمافزاری

مشتری می تواند فقط یک مجوز برای چندین کامپیوتری که در مکان های مختلفی قرار دارند به کار ببرد که این هزینه مجوز را کاهش می­دهد. هم­چنین، نیازی به سرورهای مجوز ندارد زیرا نرمافزار در زیرساخت ارائه دهنده اجرا می شود.

داده و مدیریت متمرکز شده

داده ذخیره شده توسط ارائه دهنده شبکه، متمرکز شده است. بااین حال، ارائه دهندگان شبکه و میزبانی ممکن است داده را در یک روش متمرکز نشده برای کاهش افزونگی و قابلیت اعتماد ذخیره کنند .

مدیریت مسئولیت های نرمافزار توسط ارائه دهنده

همه مسئولیت نرمافزار مانند پشتیبان­گیری، پشتیبانی سیستم، امنیت، تامین سخت افزار و … توسط ارائه دهنده شبکه و میزبانی انجام می­شود . نیازی نیست مشتری از این جهت خود را نگران کند .

راه حل های چندمستاجری

چندمستاجری اجازه می دهد چندین کاربر یک نمونه از منابع را بایکدیگر به اشتراک بگذارند. مشتری ها می توانند برنامه هایشان را بدون تحت تاثیر قرار دادن هسته عملیات شخصی­سازی کنند .

     سه روش مدیریت چند مستاجری داده 

  • دیتابیس های جداگانه برای هر مستاجر :

ذخیره سازی داده های مستاجران در دیتابیس های جداگانه ساده ترین روش است. در این روش هر مستاجر یک دیتابیس دارد. منابع و کدهای برنامه معمولا در سرور بین همه مستاجران مشترک است اما هر مستاجر مجموعه ای از داده دارد که بطور منطقی از سایر مستاجران جدا شده است.

  • دیتابیس مشترک و schema جداگانه برای هر مستاجر:

خدمات دهی به چندین مستاجر در یک دیتابیس مشترک اما هر مستاجر یک مجموعه از جداول گروهبندی شده دارد که با schema جدا شده است که برای هر مستاجر الزامی است.

  • دیتابیس مشترک و schema مشترک 

این روش شمامل یک دیتابیس و یک مجموعه از جداول برای چندین مستاجر است. داده های جدول می تواند شامل رکورد های هر مستاجر باشد.

انتخاب روش مناسب برای برنامه شما به عوامل زیر بستگی دارد :
 

  • سایز دیتابیس هر مستاجر 
  • تعداد مستاجران 
  • تعداد کاربران هر مستاجر 
  • نرخ رشد مستاجر 
  • نرخ رشد دیتابیس مستاجر 
  • امنیت   
  • هزینه 

معایب استفاده از  SaaS

  • خطرات مربوط به مرورگر
  • وابستگی شبکه
  • نبود قابلیت حمل بین شبکه­های  SaaS

 خطرات مبتنی به مرورگر

اگر مشتری گذرش به سایت های مخرب بیفتد و مرورگر آلوده شود ممکن است دسترسی متوالی به برنامهSaaS ، داده­اش را در خطر کشف قرار دهد .برای جلوگیری از اینگونه خطرها، مشتری می­تواند چندین مرورگر را استفاده کند و یک مرورگر را به استفاده از برنامه SaaS اختصاص دهد یا زمانی که می­خواهد به برنامه SaaS دسترسی داشته باشد از دسکتاپ مجازی استفاده کند .

وابستگی شبکه

برنامه SaaS فقط زمانی که به شبکه دسترسی داریم، در دسترس است. شبکه باید امن باشد اما امنیت شبکه توسط ارائه دهنده سرویس میزبانی یا فروشنده ضمانت نمی­شود.

نبود قابلیت حمل بین شبکه های  SaaS

انتقال جریان کاری از یک شبکه SaaS به دیگری آسان نیست چراکه جریان کاری، رابط­های کاربری، منطق­های تجاری و اسکریپت­های پشتیبانی می­تواند برای هر ارائه دهنده، خاص باشد .

 

 

 بخش های  برنامه کار بردی SaaS  در 3 زنجیره در تصویر زیر نمایش داده شده است.

 

Licensing  

با پرداخت هزینه­ی مجوز دسترسی به نرمافزار برای هر کاربر و یا سایت، کاربر فرض می­کند که مجوز دائم برای آن برنامه های کاربردی را در اختیار دارد. برنامه های کاربردی  SaaS اغلب با یک مدل قرارداد مبتنی بر استفاده که در آن مشتری برای تعداد توافقات  انجام شده و تعداد سرویس هایی که در اختیار می­گیرد صورتحساب پرداخت می­کند.در این میان سرویس های اشتراکی هم وجود دارد که در آن مشتری هزینه مورد مورد نظر سرویس را بر اساس دوره پرداخت می­کند.

Location

برنامه های کاربردی  SaaS بر روی محل میزبانی ارائه دهنده سرویس نصب می­شوند، در حالی که  برای کاربران استفاده کننده از این سرویس ها به نظر می­رسد که این برنامه های کاربردی در سیستم خودشان نصب شده است. در بین مدل­های لوازم خانگی فروشنده با در اختیار قرار دادن نرمافزار و سخت افزار دستگاه در یک جعبه سیاه و نصب ان در محل استفاده شما عملیات پشتیبانی از دستگاه را انجام می­دهند. در حالی که در برنامه های کاربردی  SaaS ارائه دهنده سرویس، خود باید عملیات پشتیبانی را انجام دهد زیرا یک نرمافزار نیازمند ذخیره سازی اطلاعات در پایگاه داده و به روز رسانی اطلاعات می باشد.  

Management

 در حالت معمول بخش IT مسئول ارائه خدمات و سرویس های فناوری اطلاعات به کاربران می­باشد. به این معنی که بخش های شبکه، سرور، نرمافزار سیستمعامل، پشتیبانی و عیب یابی سرویس های ارائه شده را بر عهده دارند.  مشکلات اصلی سیستم را حل کرده عملکرد سیستم را قابل اطمینان می­کنند. بعضی از دپارتمان های IT در قرارداد فرعی خود مسئولیت ارائه خدمات به شخص ثالث را به مدیر IT اختصاص می دهند.

درطرف دیگر این طیف عملیات در برنامه های کاربردی SaaS  به طور کامل توسط فروشنده یا ارائه دهنده host مدیریت و پشتیبانی می­شود. در حقیقت اجرای وظایف مدیریت و مسئولیت کاربران بر عهده ارائه دهنده­ی سرویس است.

نتیجه­گیری

یکی از سوالات رایج در ارائه نرمافزار به مدل  SaaS  این است که آیا این مدل ارائه نرمافزار می­تواند جایگزین استفاده از نرمافزارهای استاندارد[4] شود؟ پاسخ این سوال به طور قطعی" خیر" نمی تواند باشد. برای بسیاری از مردم داشتن مجوز نرمافزارهای استاندارد هنوز یک نقطه قوت به حساب می­آید و مردم استفاده از این نرمافزارها را ترجیح می­دهند. اما سهم بازار تجارت از استفاده از نرمافزارهای با مدل SaaS رو به افزایش است و این دو مدل توزیع نرمافزار مکمل یکدیگر خواهند شد.

مدل ارائه نرمافزار به روشSaaS  بسیاری از نیازهای مشتریان را فراهم می­کند و علاوه بر این­ها مزیت­های بسیاری نیز دارد. اما ارائه نرمافزار به روشSaaS  هنوز در اغاز تکامل قرار دارد، نقطه ضعف بزرگ این مدل محدودیت امکان سفارشی­کردن سرویس برای مشتریان می­باشد اگر ارائه­دهندگان سرویسSaaS  مشکل سفارشی­کردن سرویس برای مشتریان را حل کنند این مدل برای بسیاری از شرکت ها جذاب تر خواهد بود. بسیاری از شرکت ها هنوز با پتانسیل این مدل به طور کامل آشنایی ندارند، همچنین برخی از شرکت های کوچک هنوز شناختی از این مدل ارائه نرمافزار را ندارند. شرکت­های کوچک مشکل محدودیت سفارشی­سازی این مدل را نمی بینند ولی شرکت های بزرگ علاوه بر مزیت­های فراوان این مدل ارائه نرمافزار امکان سفارشی­کردن سرویس را نیز نیاز دارند. در حال حاضر این مدل از ارائه نرمافزار برای بسیاری از شرکت­ها حداقل یک گزینه برای تست نرمافزار قبل از فعال­سازی آن می­تواند باشد.

 

منابع

1.  https://msdn.microsoft.com

2. http://www.thoughtsoncloud.com

3. http://archiv.iwi.uni-hannover.de

4. https://en.wikipedia.org

 

) software as a service(saas)1  

) license2

[3]  چند مستاجری : امکان استفاده از یک نرم افزار کاربردی به صورت اشتراکی توسط کاربران متعدد را فراهم می­کند، با استفاده از روش های چند مستاجری این امکان وجود دارد که برای همه کاربران دیتابیس و برنامه یکی باشد در این صورت بروزرسانی و ارتقا برنامه کاربردی تنها یکبار انجام می­شودو در وقت و هزینه صرفه جویی می شود.

4  نرم افزار هایی که مجوز فعال کردن آن در اختیار خود خریدار قرار می­گیرد.


نظرات کاربران